خطايى ، على اكبر
79
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
سراى ، همچنانكه در بيرون سراى . و آن خطها همچنان قبول و ناقبول آغوش آغوش و بند بند بسته و سر به مهر از ديوانخانههاى آن قسم كه در درون سراى است به ديوانخانههاى هر قسم ملك خطاى كه بيرون سراى است بهدر آيد ، و در هريك از آن ديوانخانههاى بيرون سراى « 1 » سه مير معتبر نشسته و آن خطها را [ برگيرند و يكان يكان ] وا كنند و قبول و ناقبول را بدانند ، و بعد از آن نظر به آن حكم نوشتن و مهر كردن مهمات عوام است و از آن [ خواص ] حكم نوشته مهر كرده از سراى برآيد « 2 » . و در طبقهء چهارم سراى خاقان چين ديوانخانههاى دوازده « 3 » مملكت ملك چين است كه در آنها از يك طرف خادمان معتبر و از طرف درون دختران معتبر كاردان مهم گزار « 4 » ، همه كمرهاى يشم بر ميان بسته و تاجهاى غريب [ و ] مرصع بر سر نهاده و از اطلسهاى خطائى لباسهاى زربفت پوشيده و از هردو جانب آن هردو گروه بيايند با تخت روان با تجمل تمام و در آن ديوانخانهها به قدر مراتب خود فرود آيند و بهقدر مرتبه بنشينند ، و در پيشان يك دختر و در چپ و راست آن دختر دو خادم نيز با كمرهاى يشم بر كمر بسته بنشينند ، و از پيش روى گروه دختران صف بركشيده و بهخدمت برپاى چون اصنام مصور ايستاده و بر چپ و راست گروه گروه خادمان خطاى به حسن صورت مشهور صف صف برپا ايستاده و آن دختران و خادمان كاردان مهم گزار « 4 » و ضابطان ملك خطاى در آن دوازده طبقهء « 5 » ديوانخانههاى درون سراى جمله به مراتب بنشينند و اختصا [ ر ] خط بكنند [ و ] به علم و فراست و فيلسوفى از فحواى « 6 » خطها چيزها فهم مىكنند ، و طريق ضبط مملكت از آنجا مىنمايند . كنز الحقايق « 7 » به جان از طالبان راه دين شو * گر اينجا نيست سوى شهر چين شو به علم عيسوى كن چشم روشن * كه تا باشد كه بتوانى تو ديدن
--> ( 1 ) - سها : نوشتن ( 2 ) - ق : حكم نوخط مهر كردن باشد ( 3 ) - ق : و ازان چهار ملك ( 4 ) - اصل : مهم گذار . ( 5 ) - سها : طبقات ( 6 ) - سها : فهواى ( 7 ) - ق : مثنوى